Açık temporomandibuler eklem (çene eklemi) cerrahisi, temporomandibular eklem bozukluklarının tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemleri kapsar. Bu alanda artroplasti ve artroskopi gibi minör cerrahi yöntemlerin yanı sıra, diskin yeniden konumlandırılması, kondilektomi ve eklem replasmanı gibi majör cerrahi seçenekler de bulunmaktadır. Küçük yaşta geçirilen travmalar sonucunda çene ekleminin kafa tabanına kaynaştığı ankiloz vakalarında da bu iki kemiğin birbirinden ayrılması gerekebilir. Tüm bu işlemler ağız, diş ve çene cerrahisi alanında uzman hekimler tarafından gerçekleştirilir.
Ağzınızı açarken veya kapatırken sürekli ve yoğun ağrı ya da hassasiyet hissediyorsanız, ağzınızı tam olarak açıp kapatamıyorsanız, çene ağrısı veya hareket kısıtlılığı nedeniyle yemek yemede ve içmede güçlük yaşıyorsanız ve bu şikayetler konservatif tedavilere rağmen düzelmiyorsa cerrahi girişim gündeme gelebilir. Özellikle eklemde yapısal bir bozukluk olduğu düşünülüyorsa doktorunuz cerrahi tedavi önerebilir.
Bu minör ve majör çene ameliyatları genellikle kemik gelişimi tamamlandıktan sonra uygulanır. Kemik büyümesi kadınlarda çoğunlukla 14-16 yaşlarında, erkeklerde ise 17-21 yaşlarında tamamlanır.
Majör cerrahi işlemlerde kusurlu temporomandibular ekleme ulaşmak için kulağın üstünde veya altında kesi yapılır. Daha sonra hastanın ihtiyacına göre diskin yerine yerleştirilmesi ya da yapay çene eklemi uygulanması gibi işlemler gerçekleştirilir. Cerrah gerekli durumlarda fazla dokuyu, kemik çıkıntılarını veya hastalıklı kemik dokusunun bir kısmını çıkarabilir.
Açık temporomandibuler eklem (çene eklemi) cerrahisi, nefes alma, konuşma, yutma, ısırma ve çiğneme gibi temel fonksiyonların iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Aynı zamanda bu işlevler sırasında hissedilen ağrının azaltılmasını da sağlayabilir.
Açık eklem cerrahisi, diğer bazı prosedürlere göre daha fazla risk içerebilir. Bu nedenle ameliyat kararı verilirken hem olası riskler hem de beklenen faydalar dikkatle değerlendirilmelidir.
Ameliyat sonrasında eklem bölgesinde ve çevresinde ağrı, baskı hissi veya kulak ağrısı görülmesi oldukça normaldir. Bu şikayetler genellikle çenenin yeni konumuna bağlı gelişir ve çoğu zaman 2-3 hafta içinde azalır.
Açık çene eklem cerrahileri sonrasında iyileşme süresi genellikle 2-6 hafta arasında değişir. Ancak bu süre yapılan operasyonun türüne, kapsamına ve hastanın iyileşme kapasitesine göre farklılık gösterebilir.
Cerrahi sonrasında şişlik, morarma, çene ağrısı ve hassasiyet görülebilir. Ameliyattan sonraki ilk gün düzenli soğuk uygulama yapılması tavsiye edilir. Hasta, çene cerrahının önerdiği talimatlara uymalı ve onay verilene kadar sert ya da katı yiyeceklerden kaçınarak yumuşak beslenme uygulamalıdır.
Açık temporomandibuler eklem (çene eklemi) cerrahisi sonrası ilk iyileşme döneminin ardından çene cerrahı fizik tedavi egzersizleri önerebilir. Bu egzersizlerin ihmal edilmesi durumunda çene eklemi ile kafa tabanı arasında istenmeyen yapışıklıklar gelişebilir. Bu nedenle hareketlerin tarif edildiği şekilde ve düzenli yapılması oldukça önemlidir.
Çene eklemi yani temporomandibular eklem rahatsızlıklarının tanı ve tedavisi için mutlaka bir hekime muayene olmak gerekir. Çene eklem bozuklukları, alt ve üst çeneyi birbirine bağlayan eklem ve kasların doğru çalışmamasından kaynaklanır. En yaygın belirtiler, çene ekleminde ve çiğneme kaslarında hissedilen ağrı ile eklem sesleridir.
Çene eklemi tedavisinde öncelikle ameliyatsız yöntemler tercih edilir. Yumuşak gıdalar tüketilmesi, eklemin dinlendirilmesi, ağrı ve kas spazmını azaltmak amacıyla ilaç tedavisi ve fizik tedavi uygulanabilir. Bu yöntemlere rağmen şikayetler devam ediyorsa çene cerrahisine başvurulması gerekebilir.
Diş hekimi muayenesi sonrasında hastalığın durumuna göre gece plakları veya splint adı verilen apareyler kullanılabilir. Eğer semptomlar diş sıkma ve gıcırdatmadan kaynaklanıyorsa, kişiye özel hazırlanan bu plaklar dişler arasındaki baskıyı ve sürtünmeyi azaltabilir.
Kas ve eklem içine yapılan enjeksiyonlar da bazı hastalarda rahatlama sağlayabilir. Ancak bu tedavilerden sonuç alınamazsa cerrahi yöntemler gündeme gelir. Genellikle 3-6 ay içinde ameliyatsız tedavilere yanıt vermeyen hastalarda cerrahi müdahale düşünülebilir. Çene eklemi rahatsızlıklarında hastaların yalnızca küçük bir bölümünde cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulur.
Nadiren tümör, enfeksiyon veya romatizmal hastalıklar da çene eklem rahatsızlıklarına yol açabilir. Ayırıcı tanı ve uygun tedavi için mutlaka diş hekimine başvurulmalıdır.