Serbest diş eti grefti, diş eti dokusunda meydana gelen bazı sorunların varlığında uygulanan ve farklı bir bölgeden alınan dokunun sorunlu alana nakledilmesini içeren cerrahi bir işlemdir. Diş eti çekilmesi ya da yapışık diş etinin gereğinden fazla ince olduğu durumlarda yapılan bu operasyon sayesinde hem dişin ve diş etinin sağlıklı yapısı korunur hem de daha estetik bir görünüm elde edilir. Serbest diş eti grefti uygulaması, diş kaybının ve ileri seviyede diş eti çekilmelerinin önlenmesi açısından önem taşır.
Serbest diş eti grefti operasyonunun yapılmasının temel nedenlerinden biri diş eti çekilmesidir. Diş eti çekilmesi, farklı nedenlerden kaynaklanabilen bir rahatsızlıktır. Dişlerin hatalı fırçalanmasından genetik faktörlere kadar pek çok sebep bu sorunun ortaya çıkmasına neden olabilir. Ağız hijyenine yeterince dikkat edilmemesi de bu nedenlerin başında gelir. Düzenli fırçalanmayan ve diş ipi ile temizlenmeyen dişlerde biriken kalıntılar periodontal sorunlara yol açabilir. Periodontal sorunlar ise zamanla diş eti çekilmesine neden olabilir. Bunun yanında diş eti, travma veya genetik faktörlere bağlı olarak da çekilebilir.
Diş eti çekilmesi greft ameliyatı sırasında iki bölgede işlem yapılır. Doku alınan bölge verici alan, dokunun nakledildiği bölge ise alıcı alan olarak adlandırılır. Her iki bölgeye de lokal anestezi uygulanarak işlem sırasında hastanın konforu sağlanır.
Doku genellikle damak bölgesinden alınır. Bazı durumlarda ise ağız içindeki dişsiz alanlardan da doku alınabilir. Doku alınan bölgeye dikiş atılır ve gerekirse bu alan koruyucu bir materyal ile kapatılır.
Alınan doku, sorunlu bölgeye dikişlerle sabitlenir. Bu bölge de hekimin gerekli görmesi halinde koruyucu materyal ile kapatılabilir. Nakil işlemi öncesinde alıcı bölgede diş kökü düzleştirilmesi gibi ek işlemler yapılması gerekebilir. Aynı zamanda alınan dokunun nakledileceği alana uyumlu hale getirilmesi için de bazı hazırlıklar yapılabilir.
Operasyon sonrasında hasta genellikle aynı gün evine dönebilir. Ancak özellikle araç kullanacaksa yanında bir refakatçi bulunması faydalı olabilir.
Operasyonun ertesi gününden itibaren hasta, hekiminin verdiği tavsiyelere uyarak günlük yaşamına devam edebilir. Serbest diş eti grefti iyileşme sürecinde bazı ayrıntılara dikkat edilmesi, nakledilen dokunun bölgeye daha sağlıklı şekilde tutunmasına yardımcı olur.
Ağız içi hijyeninin korunması önemli olmakla birlikte operasyon yapılan bölgedeki dikişlerin zarar görmemesi için greft alanı fırçalanmamalı ve diş ipi ile temas ettirilmemelidir. Hekimin önerdiği ağız gargarası enfeksiyon riskini azaltmak amacıyla kullanılmalıdır. Sert yiyeceklerden kaçınılmalı, yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilmelidir. Aynı zamanda sigara kullanımından uzak durulmalıdır. Ağır egzersizlerden de bir süre kaçınılması önerilir.
Birçok cerrahi diş ve diş eti işleminden sonra olduğu gibi greft operasyonundan sonra da belirli düzeyde kanama, ağrı ya da şişlik normal kabul edilir. Bunun yanında diş hassasiyetinde artış veya dişlerde sallanma hissi gibi belirtiler de görülebilir.
Ancak ağrının ve kanamanın aşırı olduğu durumlarda ya da ağızdan iltihaplı bir akıntı geldiğinde vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Hekimin belirlediği kontrol takvimine de düzenli olarak uyulması gerekir.
Diş eti grefti uygulamalarında verici bölgedeki dikişler genellikle bir hafta içinde alınırken alıcı bölgede bu süre iki haftayı bulabilir. İlk iyileşme çoğu zaman 1 ila 2 hafta içinde görülür. Nakledilen dokunun alıcı bölge ile tam olarak kaynaşması ise genellikle 6 ila 8 hafta içerisinde gerçekleşir.
Diş eti greftleri, bazı diş eti çekilmelerini örtmek, ilerlemesini durdurmak ya da dişlerdeki hassasiyeti azaltmak amacıyla yapılabilen işlemlerdir. Genellikle ağzın bir bölgesinden başka bir bölgesine doku transferi şeklinde uygulanır.
Diş eti greftlerinin birincil amacı diş eti çekilmesini durdurmaktır. İkinci aşamada ise mümkünse çekilen diş etini kısmen örtmek ve daha sağlıklı bir doku yapısı oluşturmaktır.
Her diş eti çekilmesinin tamamen kapatılması mümkün olmayabilir. Ancak uygun durumlarda diş eti greftleri hem fonksiyonel hem de estetik açıdan önemli faydalar sağlayabilir.
Diş eti grefti operasyonlarının farklı çeşitleri vardır. Operasyonun şekli, diş eti çekilmesinin miktarına, şiddetine ve hastanın ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Bu yöntemde damak dokusunun alt kısmından bağ dokusu alınır ve diş eti çekilmesi olan alana özel dikişlerle sabitlenir. Verici bölge dikişlerle kapatılır.
İnce diş eti yapısına sahip ve diş eti miktarının artırılması gereken kişilerde tercih edilen bir yöntemdir. Bu operasyonda damak dokusunun yüzeysel tabakasından diş eti dokusu alınır ve hazırlanan alana ince dikişlerle sabitlenir.
Diş eti eksikliği olan bölgenin komşuluğunda yeterli miktarda diş eti bulunduğunda uygulanabilir. Transfer edilen dokunun verici alanla bağlantısı tamamen kesilmediği için bölgenin beslenmesi daha iyi olur. Uygun vakalarda iyileşme ve konfor açısından avantaj sağlayabilir.
Greft operasyonları hastanın kendi dokuları kullanılarak yapılabildiği gibi bazı durumlarda doku bankalarından sağlanan dokularla da gerçekleştirilebilir. Ancak hastanın kendi dokusu genellikle uyum açısından daha avantajlı kabul edilir.
Diş eti grefti operasyonu öncesinde ağız hijyeninin en iyi seviyeye getirilmesi gerekir. Eğer diş taşı varsa temizlenmeli, gerekli durumlarda kök yüzeyi düzleştirme işlemleri yapılmalı ve periodontal cepler kontrol altına alınmalıdır. Bireyin ağız hijyenini yeterli düzeyde sağlayabildiği görüldükten sonra operasyon planlanabilir.
Diş eti operasyonları sırasında lokal anestezi uygulandığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Operasyon sonrasında hastalar genellikle evlerine dönebilir. Ancak araç kullanacaklarsa yanlarında bir kişinin bulunması önerilebilir.
İyileşme döneminde dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
Operasyon bölgesi fırçalanmamalı ve diş ipi kullanılmamalıdır.
Hekimin reçete ettiği ağız gargarası kullanılmalıdır.
Ağır egzersizlerden kaçınılmalıdır.
Sert yiyeceklerden uzak durulmalıdır.
Yumuşak, soğuk veya ılık gıdalar tüketilmelidir.
Sigara kullanılmamalıdır.
İyileşme genellikle hızlı ilerler. Çoğu hastada 1 ila 2 hafta içerisinde dokular iyileşmeye başlar ve dikişler alınabilir. Bazı bireylerde ise bu süre daha uzun olabilir. Nakledilen dokunun alıcı alanla tamamen bütünleşmesi genellikle 6 ila 8 hafta sürer.
Diş eti ameliyatları sonrasında komplikasyonlar nadir görülür ve çoğu zaman hafif düzeydedir. Görülebilecek durumlar şunlardır:
Diş eti kanaması
Diş etlerinde şişlik
Dişlerde sallanma hissi
Hassasiyet artışı
Dişler arasındaki boşlukların daha belirgin hissedilmesi
Enfeksiyon
Nadiren, diş eti greftleri alıcı bölgeye tutunamayabilir. Bu durumda operasyonun tekrarlanması gerekebilir.
Operasyon sonrasında bazı belirtiler normal kabul edilse de aşağıdaki durumlarda hekimle iletişime geçilmelidir:
Tampon uygulanmasına rağmen 30 dakika boyunca devam eden yoğun kanama
Beklenenden daha şiddetli ağrı ve şişlik
Ateş ve iltihaplı akıntı
Bu tür durumlarda klinik bilgilendirilmeli ve hekimin yönlendirmesi beklenmelidir.